iceage750

Laten we als winterliefhebbers erkennen dat er een geweldige fascinatie uitgaat van gletsjers en ijstijden. Voor mij is het heel opwindend om zo maar op een ochtend een compleet nieuwe theorie over het komen en gaan daarvan te lezen. Wat gebeurde er 12.000 jaar geleden waardoor de ijstijd ineens eindigde en de menselijke beschaving zijn definitieve opmars kon beginnen?

kw_500px_schema_nl

De Utrechtse heuvelrug, de hunebedden – je hoofd duizelt bij de gedachte aan de ijsmassa’s die het Noorden van Nederland ooit verpletterden. Ben je nog niet in de ban van het ijs kijk dan komende zomer eens in het gletsjermuseum van Luzern.

iceage-greatsummers

De laatste grote ijstijden duurden elk zo’n 90-100.000 jaar met ertussen steeds een interglaciaal van ongeveer 10.000 jaar. Wij leven aan het einde van zo’n interglaciaal en de hele opbouw van onze bewschaving is alleen mogelijk geweest dankzij die lange (of korte zo je wilt) warmere fase. De gangbare verklaring is dat de ijstijden komen en gaan met de schommelingen van de aardas zoals bij een rondtollende tol. Die schommeling of precessie heeft een periode van 23.000 jaar. Telkens als het noordelijk halfrond maximaal naar de zon is toegericht hebben we een zogenaamde Great Summer met enkele tientallen W/m2 meer zonnestraling.

iceage-dust

Dat de ijstijd in een eerste Great Winter op gang komt en dan de volgende Great Summer kan overleven is vrij eenvoudig te verklaren met de ijs-albedo-koppeling. Alle uit die duizenden jaren durende winter (dat wil zeggen zeer strenge winters en koele zomers) op de noordelijke landmassa verzamelde sneeuw en ijs verhogen de weerkaatsing van zonlicht naar de ruimte zo sterk dat die Great Summer de aarde niet meer kan opwarmen. De volgende Great Winter vormt zich nog meer sneeuw en ijs en wordt het effect nog sterker. Je bent dan in feite op weg naar “sneeuwbal aarde”, wat in de geologische geschiedenis ook wel schijnt te zijn voorgekomen. Maar niet dus in de laatste miljoen jaar. Het grote probleem is dan: hoe kan het dat de ijstijd ineens bij de vierde of vijfde Great Summer wel heel plotseling aan zijn einde komt?

Milankovitch_Variations

Tot dusver ging men er van uit dat hetcomplexe  samenspel van de verschillende Milankovich-cycli op de een of andere manier in dat ritme van 100.000 jaar zouden resulteren. Meer dan een miljoen jaar geleden volgden de ijstijden elkaar ook sneller op het 41.000-jarige ritme van de obliquiteit volgend. Het ritme van het laatste dozijn ijstijden schreeuwde toch nog om een betere verklaring.

gobi

Ralph Ellisa en Michael Palmer hebben daarover nu een spannende nieuwe theorie gepubliceerd in Geoscience Frontier in het artikel Modulation of ice ages via precession and dust-albedo feedbacksIn de Groenlandse ijskap vind je in de ijslagen van het einde van de grote ijstijd 12.000 jaar geleden plotseling veel stuifzand uit de Gobi-woestijn in Mongolië. Op dit moment echter is de Gobi-woestijn best groen en niet zo grootschalig stuivend. Waarom toen wel?

VNKL9119

De theorie is nu dat de afkoelende oceanen in elke Great Winter steeds meer CO2 gaan vasthouden net zoals een open blikje cola dat doet als je hem in de koelkast zet (neem de proef op de som met twee blikjes die je een nacht in en buiten de koelkast bewaart). Na de vierde of de vijfde Great Winter is de koolzuurconcentratie in de atmosfeer dan zo ver gedaald dat plantengroei niet meer mogelijk is (onder de 190ppm treedt dit op). In zeer korte tijd worden vooral de droge gebieden dan compleet plantenvrij. Gigantische stofstormen krijgen vrij spel en de ijskap raakt bedekt met een dun laagje zand dat zonlicht in de komende Great Summer gaat vasthouden. De ijskappen gaan smelten, de oceanen warmen weer op en er komt weer meer CO2 in de atmosfeer, de planten gaan weer groeien en de stofstormen eindigen. Alles maakt zich weer op voor een volgende ijstijd bij de volgende Great winter.

Het is grappig dat binnen deze theorie snelle opwarming volgt op een zeer lage CO2 concentratie en snelle afkoeling op een hoge CO2 concentratie. En dus niet via een effect van CO2 op de stralingsbalans van de aarde maar via de plantengroei. Want wat ze je ook vertellen over duurzaam en groen en klimaat. Onthoud altijd simpelweg dat méér CO2 méér groen is. Voor de industriële revolutie zaten we op 280ppm. Nu op 400ppm. Planten groeien optimaal bij 1000-1400ppm zoals elke Hollandse glastuinder weet. Heel langzaam krijgen we meer zicht op hoe ons planeetje werkt. Machtig mooi!

 

Categorieën: Klimaat

Hajo

Hajo Smit is wintersport- en sneeuwgoeroe en bovenal de nationale wintersportweerman. Op deze blog vind je tijdens de wintermaanden dagelijks nieuwe berichten!

19 reacties

Gesloten voor reacties.