Vereeuwigd op de Oude Maas tussen Dordrecht en Zwijndrecht door fotograaf Dhr. Buurmans , februari 1929. Waarom juist die winter zo bijzonder was en of we het opnieuw gaan beleven? Zo meteen eens lekker bezien.

Gulpen

Deze vakantiekaart ontvingen we van Arjan, groetjes uit Gulpen. Om jaloers van te worden, want hij schreef er nog even bij: 22 graden. Dat is dan toch die oudewijvenzomer hoor! Wat een geluk,  het is hem gegund. Er waren de afgelopen dagen meer van die gebiedjes; zo was het zowel dinsdag- als woensdagmiddag ook in Zeeuws-Vlaanderen zeer goed toeven. Toch valt het op de meeste plaatsen (zoals bij mij in Moerdijk dan wel Rotterdam)  al vanaf eind vorige week zwaar tegen met de bewolking. Verder niets te klagen trouwens want het kan veel slechter in deze tijd van het jaar. Maar toch, als ik die foto dan zie hè.

BeNeLux_2013092512_tcc_51

Komende dagen op uitgebreidere schaal zo’n strakblauwe lucht als op die vervelende foto?  Met het hogedrukgebiedje dat zich tussen de mega-depressies boven de Azoren en Rusland wurmt waarbij er een wat meer oostelijke stroming staat moet dat toch lukken zou je zeggen. Het noorden van het land lijkt de meeste kans te maken. Eenvoudigweg omdat daar de luchtdruk het hoogst is. Verder is het een dun randje. Hajo omschreef het gisteren erg mooi, weinig aan toe te voegen.

BeNeLux_2013092512_tmin2m_66

Wel wat frisser inmiddels. Graadje of 16, misschien met zon toch nog 18. Prima. En hé, vooral het GFS berekent al vele runs achter elkaar een serie koude nachten. Je hebt er helemaal niets aan, maar for the record toch leuk wanneer we de eerste vorst gaan registeren. Op waarnemingshoogte lijkt het er nog even niet in te zitten maar dat zou ook extreem zijn: De Bilt noteerde dat sinds 1901 pas 3 keer in september. Aan de grond? Gezien de hele batterij waar de GFS 12h run mee komt (vanaf vrijdag een week lang) zal er best wel één tussen zitten die nog wat lager uitpakt dan de verwachte 5 of 6 graden op 2 meter hoogte. Op 10 cm gaat het waarschijnlijk dus lukken. Ik zet in op zaterdagmorgen. Het liet zich al een aantal dagen aankondigen, maar ik had nog wat reserves. Nu was Weerplaza me gistermiddag net voor. Die winterjas is alleen wel een heel klein beetje overdreven toch?ECpluimDeBilt250913_12h

Hoewel deze ECMWF pluim er op zich prima uitziet wordt het na het weekend wat mij betreft alweer behoorlijk onzeker. De scheidslijn tussen warm en droog versus nat en koud is smal. Zo berekent de GFS 12h hoofdrun voor dinsdag 14 graden met wat regen voor midden-Nederland en 23 graden voor Vlaanderen. Ik ga er even lekker niets over zeggen. Want, hoewel Hajo en Frederic er in hun weerberichten al aandacht aan  besteedden, er is groot nieuws!

 Coldestwinter_Sep. 25 23.21

En bladiebladiebla. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: nee, dit gaat niet gebeuren! Al een week lang gonst het in de media van dit soort berichten. Met uiteraard -zo gaat dat- de kop nog een beetje aangedikt: “koudste winter in 100 jaar”, vooral West-Europa zou er flink van langs krijgen. Jammer, want in het bronbericht zit best wel nuancering en zelfs onderbouwing. Toch wordt de plank misgeslagen. Steeds dezelfde strekking: aan bod komen met name de negatieve Noord-Atlantische Oscillatie (relatief lage druk bij de Azoren, relatief hogedruk bij IJsland) , de steeds weer koude CFS runs (de broer van het beroemde GFS-model, voor berekeningen tot 6 maanden vooruit) en de verminderde activiteit van de zon. De eerste twee kunnen we meteen naar het rijk der fabelen verwijzen als we alleen al zien dat we Humberto niet eens vijf dagen vooruit kunnen voorspellen en met de wetenschap dat eerdere seizoensvoorspellingen afgezien van puur geluk ook kant nog wal raakten. In dat verband wel even aardig om te zien wat de modellen half mei jongstleden over de toen aanstaande zomer zeiden: CFS ging voor 40% kans op warmer dan normaal, ECMWF 50% kans op kouder dan normaal. En de verwachting die daarvoor zat was net andersom. Uiteindelijk was het CFS dus net wat gelukkiger. En die zon dan, we zouden door de afnemende activiteit toch op een kleine ijstijd afstevenen dus dat klopt toch? Afgezien van de vraag of het maximum van die activiteit wel gepasseerd is  – mooi filmpje!-  : ja, diverse experts waaronder Hajo Smit houden in hun meest voorzichtige verwachtingen rekening met een daling van de gemiddelde wintertemperatuur van 2 graden. Echter, weer is geen klimaat. Anders gezegd: het weer van een dag, een maand, 30 jaar, bepaalt het klimaat en andersom is het klimaat de basis van het weer. Wat voor weer? Nederland en België kennen een gematigd zeeklimaat dat ook nog eens beïnvloed wordt door de golfstroom. Gevolg: een chaotische, (nog) onvoorspelbare variatie in omstandigheden met koude (en dus nog iets kouder) maar ook warme (misschien alleen net iets minder warm) winters. Dat was zo, is zo en blijft zo. En zo kom ik tot mijn flauwe en makkelijke antwoord. Want ik weet het natuurlijk niet zeker, de kans dat de komende winter wel de koudste in 100 jaar wordt is 1 op 100. Beetje gokken dus. Het KNMI is overigens gestopt met de seizoensverwachtingen. “Wegens omstandigheden” heet het. Naar mijn vermoeden “zeer waarschijnlijk” (..) omdat de belangrijkste pijler onder hun eerdere uitspraken die ze op die pagina deden (“door de opwarming waarschijnlijk warmer dan normaal” (..) ) weggeslagen is met het verschijnen van het nieuwe IPCC-rapport. Dat durf ik wel te stellen: het is officieel nu. Zo valt althans te lezen op de site van de NOS (puntje 3).

 Maar dromen mag en doen we hier. De winter van 1929 spreekt het meeste tot mijn verbeelding. Alleen al omdat er verassend veel beeldmateriaal over te vinden is. Maar ook omdat voor zover ik kan nagaan het de enige keer in de historie is geweest dat auto’s ja zelfs vrachtwagens de Oude Maas tussen Dordrecht en Zwijndrecht niet per pont, brug of tunnel maar over het ijs overstaken. Dat was nota bene op 200 meter van waar ik ruim twintig jaar gewoond heb. Hier nog een mooie compilatie. De koudegolf van medio februari met een week lang zeer strenge vorstnachten was de oorzaak.

Hollans Diep 1929

Ook op het Hollands Diep kon geschaatst worden. Wat een tijden! Of toch niet? Uit mijn directe familie ken ik er weinig verhalen van. Mijn grootouders zaliger en hun omgeving hadden waarschijnlijk andere prioriteiten. Zoals zes dagen per week hard werken en verder zorgen dat die ene ruimte in huis die verwarmd werd enigszins leefbaar bleef. En wat volgde waren de crisisjaren en de oorlog. Dat zal wat meer indruk achter gelaten hebben. Wel weet de grootmoeder (zij is 93 jaar) van een vriendin van mij het zich nog levendig te herinneren. Ze was tien jaar oud, moest naar school natuurlijk, maar was gaan kijken toen koningin Wilhelmina er was! En: “Andere winters waren ook weleens koud. Maar nooit meer dat de rivier zo dicht zat dat er auto’s en wagens overheen konden”. Meer schitterende foto’s en wat sfeer van toen proeven kan op de expositiepagina van De Vergulde Swaen. Maar wat hebben we het dan tegenwoordig goed zeg. Hoewel, een dergelijke winter als die van 1929 of 1963 zou ook of misschien wel juist tegenwoordig de samenleving maandenlang volledig ontwrichten met grote economische schade tot gevolg. Misschien iets voor beleidsmakers om over na te denken?

 Oude Maas 1985

De laatste winter met vast ijs in de Oude Maas was 1963. Daarna kwam 1985 het dichtstbij. Deze foto moet genomen zijn in februari van dat jaar. Wie herkent de krantenbezorger? Maar gaan we er ooit weer oversteken? De kans is wel een stuk kleiner geworden. Ten eerste door de zogenaamde kanalisatie. Ten behoeve van de scheepvaart en zeker ook om overstromingen en schade door kruiend ijs in te perken zijn de rivieren uitgediept. Daarnaast is er uiteraard veel meer scheepvaart. Niet alleen houden de schepen de rivier zelf al open; ook zal in voorkomende gevallen alles op alles gezet worden om het open te houden. Tenslotte doen verontreinigingen en warmtelozingen ook nog wel wat, maar de laatste twintig jaar gaat dat door de strengere milieuregels gelukkig weer de goede kant op. Aan de andere kant: dit komt eens in de ongeveer 100 jaar voor. Als daarnaast de kleine-ijstijd theorie uitkomt: die koudste kan misschien wel 2 graden kouder worden! Ik zie het er nog wel eens van komen. Maar niet de komende winter dus.

Idaho2509_04h31_top

Tot slot nog even naar de Rocky Mountains. Dit is het bergstation van Brundage mountain in Idaho. Op 2400 meter lag al een dun laagje. Hoe zal het er morgen uitzien? En wordt het dalsation (op 1800 meter) ook wit? De temperatuur daalt daar al wel: 16h30 lokale tijd nog 1.5 ° C. Ook Salt Lake City, Denver en zelfs Las Vegas kunnen veel sneeuw krijgen zagen we gisteren in de video in Hajo’s weerbericht. Benieuwd naar mooie plaatjes!

Categorieën: Nieuws

Leo

Leo, chemisch analist, 50 jaar, is sinds zijn vroege jeugd enorm in (winter)weer- en sport geïnteresseerd. Zijn eerste sinterklaas-surprise was dan ook een ingevroren scheurkalender van Jan Pelleboer. Sinds de opkomst van het internet en vooral de toegankelijkheid van alle gegevens ging hij zich er wat verder in verdiepen. Tegelijkertijd kwam hij als vanzelf op de site van Hajo Smit uit. Dankzij mooie interactie met een aantal anderen die reageerden op de artikelen van Hajo ontstond het idee daar wat meer mee te gaan doen.

51 reacties

Gesloten voor reacties.